28 اسفند 1398

تربیت

تربیت

تربیت در لغت به معنی پروردن، و ادب و اخلاق را به کسی آموختن است و در مفهوم حضانت نیز در همین معناست. تربيت طفل، وظیفه ی هر کسی است که حضانت او را به عهده می گیرد.

در کانون خانواده این وظیفه بر دوش پدر و مادر قرار دارد. خانواده اولین نهادی است که طفل در آن پا به عرصه ی زندگی می گذارد و روش زیستن را می آموزد. طفل به مانند نهالی است که احتیاج به پروردن و آموختن دارد. قلب و روح این طفل به مانند لوحی سفید و عاری از هر گونه ناخالصی می باشد که فرهنگ و آموزه های خانواده را به خوبی پذیرا شده و در قالب آن قرار می گیرد.

کودک، حداقل در نخستین سالهای زندگی، توصیه ها و دستورهای والدین را بی چون و چرا قبول کرده و بدان عمل می کند. در نتیجه، نقش خانواده از هر نقشی پر رنگ تر است و اثر آن بر این لوح، اثری عمیق، بی بدیل و ماندگار است. به همین دلیل است که بسیاری از رفتارهای خوب یا بد افراد در بزرگسالی، به شیوه ی تربیت آن ها در خردسالی و فرهنگ خانواده ای که در آن حضور داشته، روانکاوی می گردد. بر این اساس در ماده ی 1178 ق.م آمده است:

«ابوین مکلف هستند که در حدود توانایی خود به تربیت اطفال خویش بر حسب مقتضی اقدام کنند و نباید آن ها را مهمل بگذارند.»

آموزشهای دینی، اخلاقی و مهارتهای زندگی، سواد آموزی، فراگیری علوم و فنون، شکوفایی استعدادهای علمی، ورزشی، و هنری و… را می توان جنبه هایی از تربیت فرزندان محسوب نمود. طفل نیز وظیفه دارد که از پدر و مادر خود اطاعت کند. طبق ماده ی 1177 ق.م:

«طفل باید مطيع ابوین خود بوده و در هر سنی که باشد باید به آن ها احترام کند.» در راستای تربیت طفل، پدر و مادر حق دارند که در صورت لزوم فرزند خود را تنبیه کنند. در ماده ی 1179 ق.م آمده است: «ابوین حق تنبیه طفل خود را دارند ولی به استناد این حق نمی توانند طفل خود را خارج از حدود تأدیب، تنبیه نمایند.» هر چند که در این قانون تنها از حق تنبیه پدر و مادر صحبت شده، ولی این حق اختصاص به آن ها ندارد، بلکه هر کسی که حضانت طفل را به عهده دارد، می تواند در صورت لزوم، با رعایت قانون و در راستای تربیت، طفل را تنبیه نماید. بند «ت» ماده ی 158 ق.م. 1392 این برداشت را تایید می کند. در این ماده آمده است:

«علاوه بر موارد مذکور در مواد قبل، ارتکاب رفتاری که طبق قانون جرم محسوب می شود، در موارد زیر قابل مجازات نیست: …ت- اقدامات والدین و اولیای قانونی و سرپرستان صغار و مجانين که به منظور تادیب یا حفاظت آن ها انجام می شود، مشروط بر این که اقدامات مذکور در حد متعارف و حدود شرعی تادیب و محافظت باشد….» بنابراین، حدود تنبیه در مقام تادیب را عرف و عادت تعیین می کند، که اگر در حد متعارف باشد جرم نیست، ولی اگر پدر یا مادر و سرپرست، طفل را خارج از حدود عرف و عادت تنبيه کنند، مرتکب جرم شده اند.