25 خرداد 1399

جهیزیه؛ یکی از آثار مالی در روابط زن و شوهر

جهیزیه به عنوان یکی از آثار مالی در روابط زن و شوهر

آثار مالی قرارداد ازدواج در روابط زن و شوهر عبارتند از جهیزیه، مهریه و نفقه.

جهیزیه در اصطلاح عبارت است از مالی است که زن بر اساس رسم، در زمان ازدواج با خود به منزل شوهر می برد و علاوه بر استفاده ی خود، به شوهر نیز اباحه ی انتفاع یا تصرف از آن را می دهد. بردن جهیزیه توسط زن به خانه ی زندگی مشترک با مرد، از جمله وظایف قانونی او نیست و در صورتی که با خود جهیزیه به همراه داشته باشد به نوعی لطف به همسر است، چرا که از نظر قانون گذار تهیهی وسایل و تجهیزات زندگی مشترک تکلیف و وظیفه ی شوهر می باشد.

جهیزیه ممکن است هر نوع اموال و دارایی باشد ولی معمولا در بسیاری از خانواده های ایرانی، رسم است که زن به هنگام شوهر کردن، بسته به توان مالی خانواده ی پدری، مقداری وسایل و تجهیزات مورد نیاز زندگی مشترک اعم از لوازم آشپزخانه و دیگر لوازم را با خود به خانه ی شوهر می برد که با یکدیگر از آن ها استفاده کنند ولی مالک آن ها زن است و بودن آن ها در خانه ی شوهر به جز اباحه ی تصرف، حقی را برای او ایجاد نمی کند، پس زن می تواند هر گاه بخواهد آن ها را به مکان دیگری منتقل نماید. در ماده ی 35 ق.م آمده است: «تصرف به عنوان مالکیت، دلیل مالکیت است، مگر این که خلاف آن ثابت شود.» در زمانی که اختلاف پیش آید که وسایل و تجهیزات موجود در محل زندگی مشترک، به زن تعلق دارد یا مرد، دادگاه در هر مورد با توجه به دلایل، قراین و امارات و توجه به مدت زمان سپری شده از زمان ازدواج و میزان فرسودگی اموال مذکور، رای مقتضی را صادر می نماید. اما در صورتی که هیچ قرینه ای در کار نباشد باید از مفاد ماده ی 63 ق.ا.ا.م 1356 استفاده نمود، طبق این ماده: «از اموال منقول موجود در محل سکونت زوجین آن چه معمولا و عادتا مورد استفاده ی اختصاصی زن باشد متعلق به زن و آن چه مورد استفاده ی اختصاصی مرد باشد متعلق به شوهر و بقیه از نظر مقررات این قانون مشترک بین آنان محسوب می شود مگر این که خلاف آن ثابت گردد.» هم چنین در اختلاف میان زن و شوهر در خصوص مسئولیت مدنی شوهر در مورد جهیزیه، به نظر می رسد باید مورد را مشمول مقررات حق انتفاع به ویژه مواد 48 به بعد ق.م دانست.