14 مهر 1398

سنجش فسخ ازدواج با طلاق

سنجش فسخ ازدواج با طلاق

فسخ ازدواج و طلاق در چند مورد همانند یکدیگرند که عبارتند از:

١- هر دو از روشهای انحلال أرادی ازدواج هستند.

2- در هر دو، اثر عقد از زمان انحلال از بین می رود و نسبت به گذشته اثر ندارد. پس اگر دارنده ی حق فسخ از اختیار خود استفاده نکند، ازدواج هم چنان صحيح، و اگر فسخ کند ازدواج از تاریخ فسخ، انحلال می یابد و به همین ترتیب، طلاق از زمان اجرای صیغه ی طلاق، موجب جدایی میان زن و شوهر می گردد.

3- هر دو از اعمال حقوقی یک سویه هستند و به وسیله ی ایقاع (عمل حقوقی یک جانبه) انجام می شوند.

4- عده ی فسخ ازدواج و عده ی طلاق مانند یکدیگر است. در ماده ی 1151 ق.م آمده است: «عدهی طلاق و عده ی فسخ نکاح سه طهر است… .»

ولی علیرغم موارد گفته شده، فسخ ازدواج با طلاق، تفاوت هایی اساسی دارد، که برخی از مهم ترین آن ها عبارتند از:

الف- زن یا مرد برای تقاضای طلاق باید به دادگاه مراجعه نمایند و در صورت پذیرش، حکم طلاقی که از سوی دادگاه صادر می گردد، حکمی تاسیسی است. ولی در مورد فسخ ازدواج، رسیدگی دادگاه محدود به بررسی شرایط و علت فسخ مورد ادعا است و اگر این درخواست مورد قبول واقع شود، بدین معنی است که مدعی چنین حقی را داشته و فسخ مورد تایید قرار می گیرد.

ب- طلاق ممکن است موجب حرمت ازدواج مجدد شود، ولی فسخ ازدواج، هیچ گاه ایجاد حرمت نمی کند.

پ- مهریه ی زن در طلاق و فسخ ازدواج در برخی موارد تفاوت دارد. مثلا درباره ی فسخ، در ماده ی 1101 ق.م آمده است: «هر گاه عقد نکاح قبل از نزدیکی به جهتی فسخ شود زن حق مهر ندارد مگر در صورتی که موجب فسخ، عنن باشد که در این صورت با وجود فسخ نکاح، زن مستحق نصف مهر است.» اما در صورت طلاق، بر اساس ماده ی 1092 ق.م: «هر گاه شوهر، قبل از نزدیکی، زن خود را طلاق دهد زن مستحق نصف مهر خواهد بود… .»

ت- طلاق، امری تشریفاتی است، مانند این که صیغه ی طلاق در حضور دو شاهد عادل که آن را بشنوند انجام پذیرد، ولی در خصوص فسخ، چنین تشریفاتی وجود ندارد.

ث- طلاق ویژه ی ازدواج دائم است ولی فسخ در هر دو ازدواج دائم و موقت ممکن است وجود داشته باشد.

ج- طلاق تنها از سوی مرد انجام می شود، و در مواردی نیز ممکن است نمایندهی دادگاه از طرف او، صیغه ی طلاق را جاری سازد. اما فسخ ازدواج ویژه ی مرد نیست و وقوع آن، از سوی هر یک از زن یا شوهر، امکان پذیر است.

چ- برای این که طلاق درست باشد، زن باید در شرایط ویژه ای باشد، مثلا زن در مدت عادت ماهیانه یا در حال نفاس نباشد، مگر این که باردار باشد یا طلاق قبل از نزدیکی باشد و…، ولی در فسخ ازدواج رعایت چنین ترتیباتی لازم نیست.

ح- در طلاق ممکن است شوهر بتواند رجوع نماید و طلاق را بی اثر سازد، ولی در فسخ امکان رجوع وجود ندارد.

خ به تقاضای طلاق مهلتی ندارد و هر یک از زن و شوهر، هر گاه بخواهند می توانند چنین تقاضایی را از دادگاه داشته باشند. اما فسخ ازدواج فوری است و زن با شوهری که به دلیلی حق فسخ پیدا کرده، اگر گرایش به فسخ ازدواج دارد باید فورا اقدام نماید وگرنه حق فسخ او از بین می رود.