15 مهر 1398

عنصر قانونی در جرم کلاهبرداری

عنصر قانونی در جرم کلاهبرداری

به نظر نگارنده، عنصر قانونی را نباید به عنوان یک عنصر مجزا مورد بررسی قرار داد. عنصر قانونی در واقع پرتوی از اصل قانونی بودن جرم و مجازات و زیربنای عناصر مادی و روانی است.

به عبارت دیگر، عنصر قانونی هم عرض عناصر مادی و روانی نیست تا در کنار آنها و همسنگ با آنها مورد بحث قرار گیرد، بلکه هم عنصر مادی و هم عنصر روانی مبتنی بر قانون هستند، یعنی تنها بنا به تصریح قانون ما می توانیم رفتار یا حالت خاصی را به عنوان عنصر مادی یا روانی جرمی بشناسیم.

پس رابطه بین عنصر قانونی و دو عنصر مادی و روانی یک رابطه طولی است نه عرضی، و بدین ترتیب، بحث از عنصر قانونی به طور مجزای از عناصر مادی و روانی موضوعیت ندارد. با این حال، به تبعیت از شیوه معمول حقوقدانان ایرانی، این عنصر در کتاب حاضر مورد اشاره قرار گرفته است.

در هر حال، عنصر قانوني جرم عام کلاهبرداری و شروع به آن در حقوق ایران ماده 1 و دو تبصره «قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشا و اختلاس و کلاهبرداری»، و عنصر قانونی کلاهبرداری های خاص، قوانین و مواد متفرقه ای هستند که در جای خود به آنها اشاره خواهیم کرد.