13 آبان 1398

عنصر مادی جرم خیانت در امانت

عنصر مادی جرم خیانت در امانت (استعمال نمودن و اتلاف)

همانطور که در فصل اول مشاهده کردیم، عنصر مادی جرم از سه بخش تشکیل می‏شود که در زیر هریک از این سه بخش را به طور مجزا مورد بررسی قرار می دهیم.

رفتار مادی فیزیکی

به موجب ماده 674 «قانون تعزیرات»، خیانت در امانت به وسیله انجام یکی از چهار فعل مثبتی استعمال، تصاحب، تلف یا مفقود نمودن مال مورد امانت تحقق می پذیرد، که در زیر به توضیح معانی این چهار اصطلاح می پردازیم.

 استعمال نمودن

منظور از استعمال، مصرف کردن یا مورد استفاده قرار داد مال مورد امانت می باشد، مثل این که این اقدام به مصرف دارو یا پوشیدن لباس و یا استفاده از اتومبیلی که به وی سپرده شده است بنماید. به نظر می رسد که هرگونه استعمال ناروای مال مورد امانت، در صورتی که با سوءنیت همراه باشد، موجب تحقق جرم خیانت در امانت می گردد. به عبارت دیگر، استعمال با بقای عین نیز ممکن بوده و ملازمه با از بین رفتن عین ندارد؛ مثل این که امین، به قصد ضرر زدن به امانتگذار و برخلاف نظر وی با ” برخلاف موازین شرفی، مصالح ساختمانی، از قبیل آجر، سنگ، خاک، سیمان، تیرآهن و گچ، را در داخل اتومبیل آخرین سیستم گران قیمتی که برای استفاده شخصی او یا برای نگهداری به وی سپرده شده بوده است ریخته و حمل نماید.

اتلاف

یکی دیگر از مصادیق أعمال خائنانه، عبارت از تلف کردن مال مورد امانت، یعنی نابود کردن یا از بین بردن آن به هر وسيله ممكن (از قبیل آتش زدن، شکستن، پاره کردن و …) می باشد. اتلاف ممکن است به مباشرت شخص امین (خائن) صورت گیرد، مثل این که وی شخصأ كتاب مورد امانت را پاره کند، و یا ممکن است که وی مسبب از بین رفتن آن شود، مثلا با قراردادن گوسفند مورد امانت در نزدیکی حیوانات درنده موجب گردد که گوسفند طعمه آن حیوانات شود. به علاوه، اتلاف اعم است از اتلاف كل مال (مثل آتش زدن کتاب) اتلاف جزء (مثل خراب کردن موتور اتومبیل یا پاره کردن یک ورق از کتاب و اتلاف وصف (مثل این که امین، با سوءنیت بر روی رنگ زیبا و مرغوب اتومبیل رنگ نامرغوبی زده، و بدین وسیله، موجب کاهش قیمت آن شود). ظاهرا تلف کردن مال ممکن است به وسیله ترک فعل نیز صورت پذیرد، مثل این که امین عمدأ و از روی سوءنیت از دادن غذا به حیوان امانتی خودداری کرده و موجب تلف شدن آن گردد.