04 آبان 1398

مجازات قصاص ضرب و جرح عمدی

مجازات

مجازات ضرب و جرح و قطع عضو عمدی نیز مانند مجازات قتل است یعنی در درجه اوّل، مجازات قصاص، اعمال می شود و در مراحل بعدی ممکن است تعزیر صورت گیرد یا دیه پرداخت شود که در ادامه به توضیح این موارد می پردازیم.

قصاص در ضرب و جرح عمدی

مجازات اصلی جرح عمدی، قصاص است. ماده 386 ق.م.ا، در این خصوص آورده است: «مجازات جنایت عمدی بر عضو در صورت تقاضای مجنی علیه یا ولی او و وجود سایر شرایط مقرر در قانون، قصاص و در غیر این صورت، مطابق قانون از حیث دیه و تعزیر عمل می گردد.»

منظور از قصاص آن است که نسبت به جانی همان عملی صورت گیرد که بر مجنی علیه انجام داده است. این حکم در آیاتی از قرآن بیان شده است مانند آیه 45 سوره مائده که می فرماید: «بر آنان نوشتیم که جان در مقابل جان، چشم در مقابل چشم، بینی در مقابل بینی، گوش در مقابل گوش و دندان در مقابل دندان، قصاص می‏شود و جراحتها نیز مساوی هستند.» روایات فراوانی هم از ائمه معصومین (ع) در دست است که حکم به قصاص کرده اند.

قانون مجازات اسلامی، اشاره ای به مجازات ضرب ساده ندارد و از آنجا که ضرب، صدمه ای متمایز از جرح می باشد، نمی توان مجازات قصاص را برای آن در نظر گرفت بلکه فقط حکم به دیه می شود. این حکم را می توان از ملاک ماده 401 به دست آورد زیرا وقتی صدمه موجب ورم بدن یا تغییر رنگ پوست، قصاص نداشته باشد پس صدمه ساده به طريق اولی، قصاص ندارد.

یکی از مواردی که در مبحث جراحت عمدی، مسکوت مانده است، شرکت در ایراد جراحت می باشد که به نظر می رسد مقررات مربوط به شرکت در قتل، در اینجا نیز قابل اجرا باشد بنابراین اگر چند نفر، دست دیگری را قطع کنند مجنی علیه می تواند با پرداخت مازاد دیه، دست همه آن‏ها را قطع کند.