23 تیر 1399

مهریه باید معلوم و مشخص باشد

شرایط مهریه

برای این که مهریه (مهر المسمى) صحيح تلقی شود، باید شرایطی را دارا باشد که برخی از مهم ترین آن ها در ادامه می آید.

مهریه باید معلوم و مشخص باشد

در ماده ی 1079 ق.م آمده است: «مهر باید بین طرفین تا حدی که رفع جهالت آن ها بشود معلوم باشد.» هر چند مهریه از اركان قرارداد ازدواج دائم نیست ولی اگر در قرارداد مهریه آورده شود، نظر به این که خود مهریه یک قرارداد مالی است، بنابراین تابع شرایط کلی قرارداد هاست و نباید مجهول باشد. ماده ی 216 ق.م در این باره مقرر می دارد: «مورد معامله باید مبهم نباشد مگر در موارد خاصه که علم اجمالی به آن کافی است. وقتی که دو ماده ی فوق را کنار یکدیگر قرار می دهیم به این نتیجه می رسیم که هر چند قانون گذار به دلیل غلبهی جنبه های عاطفی و غیر مالی قرارداد ازدواج، نخواسته مهریه را در ردیف دیگر قراردادهای مالی قرار دهد، ولی با توجه به ماده 1079، مشخصات مهریه باید طوری باشد که بتوان آن را تعیین نمود و جهالتی در این باره وجود نداشته باشد و در صورتی که زن مهریهی خود را مطالبه کرد بتوان مشخصات دقیق آن را تشخیص داد. در نتیجه مهریه را باید از جمله مواردی دانست که در قسمت دوم ماده ی 216 بدان اشاره شده و علم اجمالی بدان کافیست، ولی باید قابلیت رفع جهالت در آن وجود داشته باشد. بسته به نوع و جنس موضوع مهریه، مشخصاتی که باید برای رفع جهالت ذکر شود، متفاوت است. برای مثال اگر مردی خانه ای داشته باشد و بخواهد خانه ی خود را به فروش برساند؛ در قرارداد بیع مشخصات دقیق مبيع اعم از آدرس و متراژ آن ذکر می شود یا حداقل برای طرفين معلوم است، چرا که در صورت کم یا زیاد بودن مساحت آن، حق فسخ ایجاد می شود، ولی اگر بخواهد همین خانه را به عنوان مهریه ی زن خود قرار دهد، ذکر مشخصات کلی خانه، مانند این که بگوید «منزل خود واقع در فلان آدرس را به عنوان مهریه قرار میدهم»، کافی است. چرا که آن چه مورد نظر طرفین است قرار گرفتن خانه ی مذکور به عنوان مهریه است و تصورات ذهني طرفین در خصوص مشخصات ملک برای رفع جهالت کافی است، هر چند که در لحظهی توافق، متراژ دقیق ملک را ندانند. در صورت مطالبه ی مهریه از سوی زن، دادگاه با یک استعلام از اداره ی ثبت اسناد و املاک می تواند مشخصات دقیق آن را تعیین نماید. اما اگر مرد بگوید خانه ای را به عنوان مهریهی تو قرار میدهم و زن نیز قبول کند، هر چند توافق وجود دارد، نظر به این که قیمت، متراژ و دیگر مشخصات خانه ها با یکدیگر متفاوت است، نمی توان رفع جهالت نمود و بنابراین مهریه صحیح نیست و باطل است اما این بطلان تاثیری در صحت قرارداد ازدواج ندارد و مانند موردی است که مهریه ذکر نشده است و فقط یک تفاوت دارد و آن این است که اگر در قرارداد ازدواج، مهریه اصلا ذکر نشده باشد و و قبل از تعیین مهریه، میان طرفین نزدیکی صورت بگیرد، زن مستحق مهرالمثل است،اما اگر در قرارداد ازدواج مهریه ذکر شده (مهر المسمى) ولی مجهول، و در نتیجه باطل باشد، حتا اگر میان طرفین نزدیکی صورت نگرفته باشد، زن سزاوار مهرالمثل است. بر اساس ماده ی 1100 ق.م: «در صورتی که مهر المسمى مجهول باشد… زن مستحق مهرالمثل خواهد بود…» و همان گونه که گذشت در تعیین مهرالمثل نیز تنها به ویژگی های زن توجه می شود.