وکیل جعل و تزویر در شهرک غرب | جنت آباد | پونک | دهکده المپیک | اشرفی اصفهانی

شکایت و دادرسی در جرم صدور چک پرداخت نشدنی

جعل را می توان به دو نوع جعل مادی و جعل معنوی تقسیم بندی کرد. جعل مادی آن است که در ظاهر و صورت نوشته یا سند و غیره خدشه ای وارد شود (مثل همه یا اکثر موارد مذکور در ماده ۵۲۳) و جعل معنوی یا مفادی آن است که بدون ایراد هیچگونه خدشه ای به ظاهر سند، نوشته و غیره، حقیقتی در آنها تحریف شده و مطالب منتسب به دیگران به گونه دیگری در آنها منعکس شود (مثل موارد مذکور در ماده ۵۳۴).

در مواد ۵۲۴ الی ۵۴۲ «قانون تعزیرات»، مصوب سال ۱۳۷۵، ارتكاب أعمال مختلفی برای تحقق جرم جعل مادی مورد پیش بینی قانونگذار قرار گرفته است.

خراشیدن یا تراشیدن

خراشیدن و تراشیدن، با وسایلی چون تیغ و چاقو انجام می شود، یعنی این که مرتکب حروفی را با کمک این وسایل از روی نوشته یا سند محو می کند. تفاوت بین این دو آن است که در خراشیدن، بخشی از حروف کلمه یا رقمی از یک عدد و در تراشیدن، كل کلمه یا كل عدد محو می شود. نمونه حالت اوّل، خراشیدن حرف «ی» از کلمه حسین و تبدیل آن به حسن، و نمونه حالت دوم تراشیدن کل کلمه حسین از روی یک نوشته، مثلاً از روی وصیت نامه، است به این قصد که حسین از جمع موصي لهم خارج شود.

قلم بردن

در قلم بردن، لزوما چیزی به سند یا نوشته اضافه نمی شود، بلکه مرتکب ممکن است با استفاده از قلم بخش هایی از یک سند یا نوشته را ناخوانا کرده یا بر روی آنها خط بکشد.

قلم بردن

در قلم بردن، لزوما چیزی به سند یا نوشته اضافه نمی شود، بلکه مرتکب ممکن است با استفاده از قلم بخش هایی از یک سند یا نوشته را ناخوانا کرده یا بر روی آنها خط بکشد.

قانونگذار تقریبا در همه مواردی که از جعل سخن گفته است، استفاده از سند مجعول را نیز، هم ردیف با آن، مورد بحث قرار داده و برای این جرم همان مجازات جعل را تعیین کرده است. این موضوع در مواد فصل پنجم قانون تعزیرات»، مصوب سال ۱۳۷۵، به وضوح مشاهده می شود.

در آغاز این بحث، باید بر این نکته تأکید کرد که مراد از استفاده، فایده عملی بردن از سند مجعول نیست بلکه، همان طور که از واژه «استفاده» (که معنی لغوی آن، طلب فایده کردن است) مستفاد می گردد، این جرم به صرف ارتكاب أعمالی مثل «به کار بردن، تسلیم و ارائه کردن، انتشار دادن، واگذار نمودن، استعمال، استناد یا مبادله کردن» و نظایر آنها محقق می گردد. بنابراین، همین که کسی برگه جعلی معاینه اتومبیل را به پلیس راه، یا سند مالكيت جعلی را به ضميمه دادخواست خود به دادگاه، یا گذرنامه جعلی را به مأمور . نیروی انتظامی مستقر در فرودگاه ارائه دهد، مرتکب جرم استفاده می شود، هرچند که افسر پلیس راه یا قاضی دادگاه و یا مأمور نیروی انتظامی، با آگاهی یافتن نسبت به جعلی بودن مدارک ارائه شده، به آنها ترتیب اثر ندهد، و در نتیجه، ارائه کننده نه تنها منتفع نشود بلکه ضرر هم ببیند و مثلاً جریمه شود. دیوان عالی کشور ایران در این مورد در یکی از آرای خود اِشعار می دارد:

«اگر کسی ورقه مجعول منتسب به طرف خود را به دادگاه حقوق برای استفاده بدهد و مجعولیت آن در نظر دادگاه ثابت گردد نمی توان به عنوان این که مجعولیت سند محرز شده و فایده نبخشیده) او را تبرئه نمود، چه آن که به محض تقديم سند مجعول به دادگاه و استناد به آن بر علیه طرف، عمل استفاده از سند تمام شده محسوب است، خواه آن سند مفید واقع شده و فایده از آن حاصل گردد یا آن که، به واسطه نبوت جعلیت، فایده از آن عائد نگردد. اداره حقوقی قوه قضائیه نیز، طی یک نظریه مشورتی، اعلام میدارد:

«هرچند در قانون، شروع به جرم استفاده از سند مجعول جرم شناخته نشده است، ولی به لحاظ این که قانونگذار در جرم استفاده از سند مجعول تکیه روی استفاده دارد همین اندازه که کسی سند مجعول را با علم به تزویر و جعلی بودن آن به منظور استفاده ابراز نماید، بزه استفاده، که فی نفسه بزه مستقلی است، تحقق پیدا میکند. به عبارت دیگر، تحقق بزه استفاده از سند مجعول منوط به تحقق و حصول نتیجه آن نیست، مگر آن که سایر ارکان جرم، مانند سوءنیت و یا علم به مجعول بودن سند از جانب متهم، احراز نشود، که در این صورت جرم استفاده از سند مجعول محقق نخواهد شد.»

جرم جعل با اقدام مباشر نسبت به ساختن یا تغییر دادن چیزهایی که در قانون آمده است به طور آنی محقق می شود. جرم استفاده از سند مجعول نیز به صرف ارائه سند مجعول محقق می گردد، و علی رغم اینکه آثار چنین استفاده ای ممکن است در طول زمان جریان داشته باشد، جرم استفاده را نمی توان یک جرم مستمر توصیف کرد. به همین دلیل، اداره حقوقی قوه قضائیه در پاسخ به این سئوال که: «چنانچه شخصی با استفاده از گواهی جعلي حضور در جبهه از سهمیه مربوط استفاده کرده و وارد دانشگاه شده و تحصیلات عالی را با استفاده از سهمیه به پایان برساند، و همچنین براساس گواهی جعلی مرور کارت پایان خدمت سربازی اخذ نماید، آیا بزه استفاده از سند مجعول، به صرف ارائه آن و ورود به دانشگاه و یا اخذ کارت پایان خدمت محقق و خاتمه یافته تلقی می شود، یا این که زمانی که در دانشگاه تحصیل مینماید و پس از تحصیل از مزایای مدرک تحصیلی استفاده می کند و یا تا زمانی که از کارت پایان خدمت استفاده میکند بزه استفاده از سند مجعوله ادامه دارد؟» این گونه پاسخ داده است: «فعل مادی جعل و استفاده از سند مجعول در طول زمان تکرار نمی شود، اگر چه ممکن است آثار آن باقی بماند، لذا در زمره جرایم آنی است.