02 فروردین 1399

توافق اراده ی طرفین

توافق اراده ی طرفین

چنان که اشاره شد، برای اینکه عقد تحقق پیدا کند توافق اراده ی طرفین معامله لازم است، یعنی باید متعاملین بر یک امر توافق و تراضی نمایند؛ به عبارت دیگر، هر یک از طرفین باید همان چیزی را بخواهد که طرف دیگر خواسته است؛ مثلاً قصد هر دو به بیع یک مال تعلق بگیرد.

بنابراین اگر قصد یکی بر انعقاد بيع و قصد دیگری بر انعقاد هبه باشد، معامله محقق نخواهد شد. و نیز اگر یک طرف فرضا فروش خانه ای را که در شهر تهران دارد اراده کند و طرف دیگر قصد خرید خانه ی دیگری که در شمیران واقع است داشته باشد، عقدی پدید نخواهد آمد.

ماده ی ۱۹4 قانون مدنی در بیان قاعده ی مذکور مقرر می دارد: «الفاظ و اشارات و اعمال دیگر که متعاملين به وسیله آن انشاء معامله می نمایند باید موافق باشد، به نحوی که احد طرفين همان عقدی را قبول کند که طرف دیگر قصد انشاء آن را داشته است والا معامله باطل خواهد بود.» در کتب فقهی در این خصوص از تطابق ایجاب و قبول بحث شده است.

مسئله ای که در اینجا باید بررسی شود، مسئله ی زمان و مکان توافق اراده ی متعاملين و وقوع عقد است. هرگاه قرارداد با حضور طرفین یا نماینده ی آنان منعقد گردد، در زمان و مکان وقوع عقد اشکالی پیش نمی آید.

لیکن اگر قرارداد با مکاتبه انجام شود، این مسئله مطرح می شود که توافق اراده کی و کجا تحقق یافته و قرارداد در کدام زمان و مکان منعقد شده است. اگر متعاملین از هم دور باشند و قرارداد با تلفن انجام شود، فقط مسئله ی تعیین مکان وقوع عقد دارای اهمیت است.